O nauczycielach filozofii. O filozofii-nauczycielce

Nie podoba mi się ten fragment odnośnie Kanta. Rozumiem, że chcesz przedstawić sprzeczności wynikające z ich myślenia. Jednak wolałbym, aby obrazy były adekwatne. Kant wyraźnie wytłumaczył, dlaczego zaakceptował Boga i nieśmiertelną duszę. „Krytyka czystego rozumu” była próbą obiektywnej analizy sposobu ludzkiego myślenia i patrzenia. Jednak w „Krytyce praktycznego rozumu” są to wyraźnie subiektywne odczucia. Kant zdawał sobie z tego sprawę i podkreślał to. Odrzucenie Boga i nieśmiertelnej duszy wynikało niemożności dowiedzenia ich pewności i faktycznego bytowania. Słyszałeś o ideach konstytutywnych? Przyjęcie/odrzucenie Boga i nieśmiertelnej duszy są kwestią indywidualną człowieka. KCR jest próbą spojrzenia z obiektywnej perspektywy ludzkich działań, natomiast KPR jest już subiektywnym odczuciem. Rozumiem, że nie chodziło Ci o wgłębianie się w tą tematykę, tylko pokazanie różnic poglądowych. Jednak z czegoś ona wynikała. Osobiście nie odważyłbym się dać takiego przykładu, mając świadomość, że sprawa miała się inaczej. Podawanie przykładu podawaniem przykładu (jak najbardziej), ale powinien on być poprawny, a nie wprowadzający w błąd.

Ale chwila. Kant zatrzymał się w pół drogi? Do czego? Do systemu? Kant nigdy nie chciał, i za każdym razem to powtarzał, zbudować systemu. Interesowało go zagadnienie ludzkiego poznania, to konkretne zagadnienie. Był filozofem systematycznym, a nie systemowym. Weź to pod uwagę.
Jakoby scalił w moim odczuciu ontologię i epistemologię, tworząc świat tworem subiektywnym. Metafizyka jest nieodzowna dla nas od epistemo, bo patrzymy na świat tylko z perspektywy człowieka, subiektywnej (lub intersubiektywnej – to kwestia przyjętych znaczeń) i nie potrafimy spojrzeń obiektywnie na świat. Lecz możliwe jest transcendentalne zbadanie uwarunkowań naszego subiektywnego poznania. I to właśnie Kant robił, bo zdawał sobie sprawę, że obiektywne poznanie świata (transcendencji) jest dla nas po prostu niemożliwe. Obiektywne istnieje, ale jest niedostępne, więc wszystko dzieje się z perspektywy subiektywnej i tak widzimy świat. A idee konstytutywne (Bóg, dusza, wolna wola) są naturalną skłonnością istoty ludzkiej. Lecz nie posiadają one rzeczywistego odniesienia, bo nie potrafimy udowodnić ich istnienia. Kant przyjął Boga i resztę, aby wyprowadzić moralność. Ale czy one istnieją? Nie wiadomo. Są tworem człowieka i z tego własnego tworu tworzymy moralność. Lecz nigdzie nie stwierdził, że one istnieją. Zakładamy to, ale uwarunkowanie poznawcze nigdy nie pozwoli nam odpowiedzieć na te zagadnienia, jaki jest świat na prawdę. Dlatego nie może przyjąć aksjologii jako czegoś pewnego, musi opierać się na zastanej. Obiektywnej nie zbuduje, bo to niemożliwe. Przyjął zastaną subiektywną, bo sam jest człowiekiem i sam jej podlega. Aby zatrzymać się w połowie drogi, musiałbym dążyć do systemu budowanego od podstaw, a systemy odrzucał.

Subiektywne nie patrzę jako jednostkowe, tylko jako odnoszące się do człowieka jako ogółu gatunku. Rozszerzyłem sobie to pojęcie (u Ciebie jako intersubiektywne) w wypadku Kanta, bo tak łatwiej mi się poruszać u niego. Tak gwoli ścisłości ;)

Pozdrawiam

No tak, rozumiem o co Ci chodzi. Tylko mam wrażenie, że gdyby Kant połasił się na stworzenie swojej aksjologii, to zaprzeczyłby jakoby swojemu stanowisku. Nie przewartościowywał, bo nie to było jego celem. A musiał przyjąć jakiś status, aby mieć do czego się odnosić. Wydaje mi się, że gdyby zajął się aksjologią, to wykazałby się niekonsekwencją wobec swoich zamierzeń.

Wybacz, ale nie mogę się zgodzić na takie relatywizowanie (chociaż niektórzy mają mnie za relatywistę ;) ). Nie mówię, że warunki społeczno-gospodarcze (baza ;) ) nie mają znaczenia, ale nie można wszystkiego sprowadzać do tego – pomijasz wówczas to, co próbowałem podkreślić w moim tekście: nowość, element twórczy, pochodzący wyłącznie od filozofa (a nie od jego uwarunkowań), czyli wychodzenie myślą po-za obecny stan rzeczy.

Kant nie krytykował systemu wartości swoich czasów i w tym sensie nie myślał (bo nie wychodził po za) – przeciwnie Nietzsche. Wiem, że Kant „myślał w kwestii” ontologii i epistemologii i przyznaję to w nawiasie, ale całość ma być ostrzeżeniem przed nie myśleniem całościowym, przed zbyt małą dozą sceptycyzmu, sceptycyzmem wybiórczym.

Właśnie sęk w tym, ze Kant obalił status quo i wyszedł poza dotychczasowe pojmowanie filozofii. „Przewrót kopernikański” nie na darmo się tak nazywa i podstawy do niego są potężne… Powiem Ci, że jestem w szoku, bo nie wiem, jak się odnieść do tej wypowiedzi, że „Nie był myślicielem [...] petryfikował”. Nie wiem, czy nie zrozumiałem, czy o co chodzi. Chcę wierzyć w Twoje kompetencje, ale po tej wypowiedzi nie jestem tego taki pewien… Wytłumacz mi, bo nie chcę źle tego odebrać. Kant przekroczył na tyle, że do tej pory nikt nie potrafi sobie z nim poradzić. A krytycy Kanta szukają w nim sprzeczności, bo nie potrafią go zrozumieć. Zresztą „zrozumieć Kanta” to sprzeczność wewnętrzna formy okołozdaniowej. Cała filozofia po Kancie opiera się na nim i w jakiś sposób odnosi. Nie w sposób, że „Alleluja Kant”, ale w taki, że najpierw trzeba się z nim rozprawić, aby pójść dalej. Do tej pory nikomu się to nie udało. Żadnemu myślicielowi nie udało się wykroczyć poza niego. To chyba świadczy o potędze jego myśli i twierdzenie, że „nie był prawdziwym myślicielem” jest dla mnie dalece szokujące. Dlatego proszę o wytłumaczenie, bo nie chcę źle odebrać, a niestety mój rozum czasem zbyt dosłownie pojmuje pewne rzeczy. Uniknijmy błędu ;)

Relatywizowanie. Trzeba relatywizować, bo każdy stosunek filozoficzny odnosi się do jakiegoś stanu społeczno-gospodarczego. Zawsze filozof opiera się na warunkach zastanych i w takim duchu tworzy. Masz rację, stosuje to jako bazę do poparcia lub odrzucenia status quo, jednak zawsze się do niego odnosi. Dlatego poglądy filozofów są odbiciem sytuacji umysłowej danej epoki. In plus lub in minus. Choćbyś nie wiem jak się starał, nie będzie inaczej. Jasne, nowość, element twórczy itd podchodzą od filozofa, nie od zbiorowości, jednak to wynika z zastanego stanu rzeczy. Filozof musi wiedzieć przeciw czemu zgłasza sprzeciw i daje alternatywę. Jest uwikłany a priori w sytuację społeczno-gospodarczą i tego nie zmienisz. Tak będzie zawsze. I w jakiś sposób zawsze są przesiąknięci pewnymi tendencjami. Bo w tym się wychowali i chłonęli to od dziecka. To, że przejrzeli na oczy w pewnym momencie, nie wykorzeni z nich ducha epoki. Tak samo jest z nami. Nie uciekniesz od swoich czasów. Stoi to jak byk.

Dla mnie Nietzsche nie był myślicielem, a buntownikiem. Niczego nie chciał stworzyć, niczego nie chciał narzucić, po prostu wyrażał swój sprzeciw wobec kondycji jego czasów. Stąd u niego aksjologia. Dla mnie to nikt więcej, jak kawiarniany filozof.

Uf, przepraszam Cię za odrobinę jadu płynącą z niektórych fragmentów (na przykład o Nietzschem – po prostu nie rozumiem jego fenomenu) ;) Na prawdę tak nie jest, ale jak mi się pod kopułą kotłuje, to czasem wychodzą takie rzeczy ;)

pozdrawiam :)

Stawiam klocka na filozofię analityczną ;) Nie trafiłeś. Jestem zwolennikiem Pitagoreizmu, Platonizmu, Kantyzmu i Neokantyzmu.

Wiem co napisałeś, potrafię czytać i dziwi mnie fakt, że kładziesz nacisk na kwestię w sposób błędny. Tylko tego przykładu się przyczepiłem. Jakbyś przeczytał mój wcześniejszy komentarz odpowiednio, to zwróciłbyś uwagę swoim światłym umysłem, że kontekst wypowiedzi jak najbardziej odpowiedni, ale przykład błędny i w błąd wprowadzający. I tylko to mi przeszkadzało. Stwierdziłem, że fajne odniesienie, ale do niewłaściwej postaci. I nie świadczy to o moich analitycznych zapędach, co jest bzdurą, co o chęci kompetencji w pracy. To nie jest problem napisać przykład do jakiegoś kontekstu, ale fajnie zrobić to dobrze, gdy przykład jest adekwatny. To Ci wytykam. Nie chodzi mi o głupi atak szczegółowy, jednak lubię właściwe stwierdzenia i odniesienia, którego tutaj zabrakło. Że zawędrowało to dalej i w tym kierunku, to nasz wspólny błąd, że daliśmy się sprowokować do bezowocnej dyskusji, która straciła swoje pierwotne zamierzenie.

Nietzschego nie komentuję, bo nie ma to sensu. To ślepy zaułek.

Pozdrawiam.

Mówiąc o ślepym zaułku, raczej miałem na myśli dyskusję ad infinitum niż co innego ;) Ale dzięki za polecenia.
Fakt, może też się niepotrzebnie przyczepiłem, ale jestem perfekcjonistą i – felieton/nie-felieton – ordnung must sein ;) Przepraszam zatem za swoją nadgorliwość. Pozdrawiam

A co się będę uzewnętrzniał? :P Poza tym gdyby sprawę potraktować uczciwie to dużo elementów wpłynęło na mój wybór – choćby już od dziecka żywione jakieś zainteresowania naukowe (raczej w kierunku matematyki i fizyki teoretycznej). Ale to by się pewnie skończyło tak jak się zapowiadało, czyli na informatyce.
W ostatniej klasie LO jakoś tak wyszło, że się trochę zhumanizowałem – a, że przewalałem wtedy kolejne tomy Witkacego, to i do filozofii było blisko.

Ale najważniejsze były rozmowy z przyjacielem, które zaczęły się jakoś pod koniec gimnazjum/na początku liceum. Tematy były ambitne, raczej „metafizyczne” i „egzystencjalne” niż czysto spekulatywne, teoretyczne, ale dzięki temu dyskusje były żywe. Pozostało mi z tego też to, że filozofia musi „przyklejać” się do życia, a nie tkwić w oparach kadzidła (jeśli rozumiecie, co chcę przez to powiedzieć).
Z resztą…. ten kumpel też skończył na filozofii ;)

Zgadzam się, że tworzymy zawsze na jakiejś bazie (nie koniecznie informacji), nie uznaję creatio ex nihilo.
Ale z tą ekspresją indywidualności popadasz w skrajność. Filozof jest zaangażowany w świat, który bada, jego światopogląd odgrywa ważną rolę w jego filozofowaniu, nie jest jakimś duchem docierającym do transcendentnego wobec całej rzeczywistości miejsca, by stamtąd obiektywnie ją opisywać i oceniać. Zgadzam się z tym. Ale nie na tym się kończy.
Ale nie powiedziałbym, że filozofia jest ekspresją własnego światopoglądu. Filozof przecież nie jest zamknięty w jakimś pokoju bez drzwi i okien, a jedynie ze zsypem na śmieci, do którego czasem wrzuca kartki ze swojego pamiętnika. On uczestniczy w świecie, a to oznacza, że kiedy pyta – świat mu „odpowiada”, kiedy coś robi, świat mu „pomaga”, albo „przeszkadza” – tak czy siak, zawsze weryfikuje jego światopogląd.

Dlatego uważam, że lepiej powiedzieć, że filozofia jest tworzeniem hipotez. W hipotezie masz i coś ze swojego światopoglądu i coś z wiedzy, z którą nie do końca się zgadzasz, ale nie masz własnych odpowiedzi i musisz skorzystać z tych właśnie, jakieś założenia, jakiś „opór materii”. Potem tę hipotezę weryfikujesz i jeśli podważy twój światopogląd, to będziesz głupcem nie próbując go zmienić, poprawić, czy wręcz od podstaw przebudować.

Poza tym… pozostaje jeszcze kwestia co to znaczy, że „filozofia staje się wyrazem subiektywności” ? Chodzi mi o tę subiektywność… Jeśli twierdzisz, że istnieje jakiś podmiot, jakieś „ja” (czy to w postaci transcendentalnej jedności apercepcji, czy nawet jej Husserlowskiej wersji, tzn. strumienia świadomości) to nie mogę się z tobą zgodzić. Moim zdaniem nie ma „ja” innego niż empiryczne – a czym ono jest jeśli nie „grą” setek sił tworzących świat? A wówczas ta cała ekspresja ma swe źródło w tej „grze”, we fragmencie świata – to świat się wyraża a nie jakaś subiektywność. Jak wiesz – lub nie – moja myśl krąży wokół kwestii zatarcia podziału na przedmiot i podmiot, a wówczas nie można mówić o światopoglądzie i subiektywności (chyba, że nadamy tym terminom zupełnie inną treść niż dziś mają).

„Czy Ty jesteś heglistą?” – zabrzmiało jak wrzuta :D

Nie, nie jestem :P Nie chodziło mi o zacieranie różnicy na korzyść świata rozumianego jako przedmiot, czyli na korzyść przedmiotu. W zacieraniu różnicy między człowiekiem, a światem chodziło mi raczej o pozbycie się transcendentnego stosunku człowieka do świata i o odebranie mu wyróżnionego miejsca.

Trzeba by zapytać: co to jest ten człowiek odciskający się w świecie? (Nie mówię, że się nie odciska… tylko… pytam co to jest, jak to rozumieć?)

Z tym wyróżnionym miejscem… chodziło mi o to, żeby nie patrzeć na całość wszechświata przez pryzmat człowieczeństwa, bo grozi to antropomorfizacją rzeczywistości (choćby używanie, w ontologii, kategorii mających swe źródło w naszej potocznej percepcji).
Może w światopoglądzie to jest dopuszczalne, może jest nawet konieczne. Ale filozofia – moim zdaniem – powinna być czymś innym niż światopogląd (choć na pewno wpływa na jego powstanie i sama jest nim przesiąknięta) i próbować obejrzeć rzeczywistość taką, jaka ona  jest, a nie taką jaka ona jest-dla-człowieka.

Nie chodzi mi o odbieranie człowiekowi wartości. Tylko raczej o przywrócenie wartości pozostałym częściom bytu.